Rodzaje ogłowia – czym się różnią i jak wybrać odpowiednie?

Ogłowie to jeden z podstawowych elementów wyposażenia konia. Choć na pierwszy rzut oka poszczególne modele mogą wyglądać podobnie, różnice w konstrukcji nagłówka, nachrapnika czy sposobie działania mogą mieć duże znaczenie dla komfortu konia i komunikacji z jeźdźcem.

Ogłowie powinno być przede wszystkim dobrze dopasowane do budowy głowy konkretnego konia i sposobu jego pracy. Nie istnieje jeden rodzaj, który będzie najlepszy dla wszystkich. Dlatego przed wyborem warto wiedzieć, jak zbudowane jest ogłowie, jakie są jego najpopularniejsze rodzaje i czym właściwie się od siebie różnią.

Jak zbudowane jest ogłowie?

Klasyczne ogłowie wędzidłowe składa się z kilku współpracujących ze sobą elementów. Ich konstrukcja może różnić się w zależności od modelu, jednak najczęściej spotkamy:

Nagłówek – przebiega za uszami konia i utrzymuje ogłowie na głowie. W nowoczesnych modelach często jest odpowiednio profilowany i miękko podszyty, aby zapewnić więcej miejsca w okolicy uszu i ograniczyć punktowy nacisk.

Naczółek – przebiega przez czoło konia i pomaga utrzymać nagłówek we właściwym położeniu. Może być prosty, profilowany lub ozdobiony, np. kryształkami.

Paski policzkowe – znajdują się po obu stronach głowy i służą do przypięcia wędzidła. Regulując ich długość, możemy ustawić jego położenie w pysku konia.

Podgardle – przebiega pod gardłem i pomaga zapobiegać zsunięciu się ogłowia. Powinno pozostawiać odpowiednią swobodę i nie może być zapięte zbyt ciasno.

Nachrapnik – przebiega wokół nosa konia. W zależności od rodzaju ogłowia może mieć różną konstrukcję i sposób działania. To właśnie rodzaj nachrapnika jest często podstawą do określenia typu ogłowia.

Wędzidło – jest przypinane do pasków policzkowych i umieszczane w pysku konia. Za pośrednictwem wodzy uczestniczy w przekazywaniu sygnałów pomiędzy ręką jeźdźca a koniem.

Wodze – przypinane do wędzidła, stanowią bezpośrednie połączenie pomiędzy dłonią jeźdźca a kiełznem.

Nie każde ogłowie będzie miało wszystkie wymienione elementy. Dobrym przykładem są ogłowia bezwędzidłowe, w których – jak wskazuje sama nazwa – nie używa się wędzidła.

Jakie są rodzaje ogłowia?

Podział ogłowi nie jest całkowicie jednoznaczny. Możemy rozróżniać je ze względu na rodzaj nachrapnika, konstrukcję całego ogłowia lub sposób działania. W praktyce najczęściej spotkamy kilka podstawowych typów.

Ogłowie z nachrapnikiem angielskim

Nachrapnik angielski to jedno z najbardziej klasycznych rozwiązań. Przebiega wokół nosa powyżej wędzidła i nie posiada dodatkowego dolnego paska.

Prosta konstrukcja sprawia, że jest stosowany zarówno podczas codziennych treningów, jak i w jeździe sportowej. Prawidłowo dopasowany nie powinien ograniczać naturalnych ruchów żuchwy konia.

Ogłowie z nachrapnikiem kombinowanym

Nachrapnik kombinowany przypomina angielski, ale jest wyposażony w dodatkowy dolny pasek, nazywany skośnikiem. Jest to obecnie jedno z najczęściej spotykanych rozwiązań w klasycznych ogłowiach.

W wielu modelach skośnik można odpiąć, dzięki czemu ogłowie może być używane również bez niego. Szczególnie istotne jest prawidłowe dopasowanie obu pasków – nachrapnik nie powinien służyć do mocnego zamykania pyska konia.

Ogłowie ujeżdżeniowe Horze Grayson Anatomic z nachrapnikiem kombinowanym

Ogłowie meksykańskie

Ogłowie meksykańskie łatwo rozpoznać po charakterystycznych paskach krzyżujących się z przodu nosa. W miejscu ich skrzyżowania znajduje się zazwyczaj miękko podszyty element.

Taka konstrukcja pozostawia więcej przestrzeni wokół nozdrzy, dlatego ogłowia meksykańskie są szczególnie popularne w skokach przez przeszkody i WKKW.

Bardzo ważne jest jednak prawidłowe ułożenie nachrapnika. Centralny element powinien znajdować się na stabilnej części kości nosowej, a paski nie mogą ograniczać nozdrzy ani przebiegać zbyt nisko.

Ogłowie meksykańskie Horze Prescott

Ogłowie z nachrapnikiem hanowerskim

Nachrapnik hanowerski znajduje się niżej niż angielski i przebiega poniżej wędzidła.

Ze względu na swoje położenie wymaga szczególnie starannego dopasowania. Nie może znajdować się zbyt nisko, na delikatnej części kości nosowej, ani ograniczać swobodnego oddychania.

Obecnie spotykany jest rzadziej niż nachrapnik angielski czy kombinowany, ale nadal pozostaje jednym z klasycznych rodzajów nachrapników.

Ogłowie szwedzkie

Nachrapnik szwedzki spotykany jest przede wszystkim w ogłowiach ujeżdżeniowych. Zazwyczaj jest szerszy, miękko podszyty i posiada charakterystyczne zapięcie z paskiem przeprowadzanym przez rolkę.

Taki sposób zapinania ułatwia regulację, ale jednocześnie sprawia, że nachrapnik można bardzo łatwo zacisnąć zbyt mocno. Dlatego również w tym przypadku najważniejsze jest prawidłowe i komfortowe dopasowanie do głowy konia.

Ogłowie anatomiczne – czym różni się od klasycznego?

Określenie „anatomiczne” nie oznacza jednego konkretnego rodzaju nachrapnika. Odnosi się raczej do sposobu zaprojektowania poszczególnych elementów ogłowia.

W modelach anatomicznych nagłówek, nachrapnik i pozostałe paski są profilowane w taki sposób, aby uwzględniać budowę głowy konia i ograniczać nacisk w szczególnie wrażliwych miejscach. Często spotkamy szersze, miękko podszyte nagłówki z wycięciami zapewniającymi więcej miejsca dla uszu czy odpowiednio wyprofilowane nachrapniki.

Dlatego ogłowie może być jednocześnie np. anatomiczne i meksykańskie albo anatomiczne z nachrapnikiem kombinowanym.

Ogłowie anatomiczne Harry's Horse Rosegold Lacque II z wodzami

Warto jednak pamiętać, że samo określenie „anatomiczne” nie oznacza automatycznie, że dany model będzie odpowiedni dla każdego konia. Końskie głowy różnią się proporcjami, dlatego nawet w przypadku ogłowi anatomicznych najważniejsze pozostaje indywidualne dopasowanie.

Ogłowie bezwędzidłowe

Ogłowie bezwędzidłowe umożliwia jazdę bez umieszczania kiełzna w pysku konia. W zależności od konstrukcji sygnały przekazywane za pomocą wodzy mogą oddziaływać m.in. na nos, boki głowy czy potylicę.

Istnieje kilka rodzajów ogłowi bezwędzidłowych i mogą one znacznie różnić się sposobem działania. Sam brak wędzidła nie oznacza więc automatycznie, że ogłowie będzie działało łagodniej.

Tak jak w przypadku każdego innego rodzaju sprzętu, znaczenie ma jego konstrukcja, prawidłowe dopasowanie oraz sposób używania przez jeźdźca.

Ogłowie bezwędzidłowe Harry’s Horse Easy Care

Ogłowie munsztukowe

Ogłowie munsztukowe wykorzystywane jest przede wszystkim w bardziej zaawansowanym ujeżdżeniu. Jego konstrukcja umożliwia zastosowanie dwóch kiełzn – wędzidełka oraz munsztuka – a tym samym dwóch par wodzy.

Munsztuk działa z wykorzystaniem dźwigni, dlatego jest rozwiązaniem przeznaczonym dla odpowiednio wyszkolonych koni i doświadczonych jeźdźców. Szczególne znaczenie ma tutaj prawidłowe dopasowanie całego zestawu oraz delikatne i świadome posługiwanie się wodzami.

Ogłowie munsztukowe Horze Glamourdale

Ogłowie westernowe

Ogłowia westernowe różnią się konstrukcją i wyglądem od modeli stosowanych w jeździe klasycznej. Często nie posiadają nachrapnika, a zamiast klasycznego naczółka mogą mieć konstrukcję zakładaną na jedno lub dwoje uszu.

Charakterystycznym elementem są również dekoracyjne przeszycia, tłoczenia skóry czy ozdobne okucia. Konstrukcja konkretnego ogłowia zależy jednak przede wszystkim od sposobu jazdy oraz używanego kiełzna.

Jaki rodzaj ogłowia wybrać?

Nie warto wybierać ogłowia wyłącznie dlatego, że dany model jest modny albo dobrze wygląda na innym koniu. Znacznie ważniejsze są budowa głowy, sposób pracy oraz indywidualne potrzeby konkretnego konia.

Przy wyborze warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

• odpowiedni rozmiar i zakres regulacji,
• ułożenie nagłówka w okolicy potylicy i uszu,
• położenie nachrapnika na kości nosowej,
• brak nadmiernego ucisku w wrażliwych miejscach,
• możliwość swobodnego poruszania żuchwą,
• swobodne oddychanie,
• właściwe położenie wędzidła,
• jakość wykonania oraz miękkość materiałów mających kontakt z głową konia.

Nawet bardzo dobrej jakości ogłowie nie będzie komfortowe, jeśli jego konstrukcja nie pasuje do konkretnego konia. Jeśli masz wątpliwości dotyczące dopasowania, warto skonsultować się z doświadczonym trenerem lub specjalistą zajmującym się dopasowaniem sprzętu.

Rozmiary ogłowia – Pony, Cob, Full czy XFull?

Najczęściej spotykane rozmiary ogłowi to Pony, Cob, Full oraz XFull. Niektórzy producenci oferują również mniejsze rozmiary przeznaczone dla szetlandów.

Nie należy jednak dobierać rozmiaru wyłącznie na podstawie wzrostu czy rasy konia. Dwa konie podobnej wielkości mogą mieć zupełnie inne proporcje głowy – jeden będzie potrzebował rozmiaru Cob, a drugi Full.

Rozmiarówka poszczególnych producentów również może się różnić. Przed zakupem warto więc sprawdzić tabelę wymiarów konkretnego modelu oraz dostępny zakres regulacji.

Dobre ogłowie to przede wszystkim dobrze dopasowane ogłowie

Rodzaj nachrapnika, anatomiczny nagłówek, miękkie podszycie czy wysokiej jakości skóra mają znaczenie, ale żaden z tych elementów nie zastąpi prawidłowego dopasowania.

Warto również obserwować zachowanie konia. Potrząsanie głową, próby unikania kontaktu, nadmierne otwieranie pyska czy wyraźna niechęć podczas zakładania ogłowia mogą mieć różne przyczyny. Nie powinny być automatycznie rozwiązywane poprzez mocniejsze zapięcie nachrapnika.

Jeżeli szukasz odpowiedniego modelu dla swojego konia, zobacz ogłowia i wodze dla koni dostępne w Das Pferd.